Artikel 2.1 De foto’s zijn uitsluitend en alleen ten behoeve van de publicatie in Vrij Nederland. De fotoselectie wordt exclusief gebruikt door Vrij Nederland. Het is fotograaf Robert en/of Vrij Nederland niet toegestaan de foto’s te verspreiden zonder toestemming van DJI (red.:Dienst Justitiële Inrichting).

 

Artikel 2.4 De productie of gedeelten ervan mogen niet zonder schriftelijke toestemming van DJI voor andere toepassing dan in deze overeenkomst omschreven worden gebruikt. De productie of gedeelten ervan mogen niet zonder schriftelijke toestemming van DJI aan derden ter beschikking worden gesteld.

 

Artikel 3           correctie c.q. verbod

DJI wordt in de gelegenheid gesteld vooraf de publiceren producties (foto’s en tekst) te zien teneinde feitelijke onjuistheden te corrigeren. DJI zal de (gedeeltelijke) uitzending of publicatie verbieden indien:

-De productie wordt gebruikt voor een ander medium of organisatie zonder schriftelijke toestemming;

-De foto’s worden gebruikt voor een productie met een andere strekking dan voor is afgesproken.

 

 

Bovenstaande passages zijn opgenomen in een contract dat fotograaf Robert Glas moest tekenen om foto’s van detentiecentra te mogen publiceren in Vrij Nederland. (U leest het goed: Die foto’s mag hij niet opnieuw laten publiceren dan na voorafgaande schriftelijke toestemming van de overheid).

 

Door de zogenoemde vluchtelingencrisis is er veel media aandacht voor asielzoekers. Vreemdelingendetentie hangt daarmee samen. Mensen in vreemdelingendetentie worden onderworpen aan een streng gevangenisregime, dat er net zo uitziet als gevangenisstraf van veroordeelde criminelen. Het Nederlandse vreemdelingendetentie beleid is dan ook vaak bekritiseerd, onder andere door het Amnesty International, het Anti-Foltercomité van de Raad van Europa en door de Nationale Ombudsman. Vreemdelingendetentie is alleen toegestaan als uiterst middel. Het wordt toegepast voor uitgeprocedeerde asielzoekers waarvan men bang is dat ze gaan onderduiken, of asielzoekers die op Schiphol asiel aanvragen en tijdens hun procedure worden gedetineerd. De omstandigheden zijn zeer sober. Er is geen mogelijkheid tot het volgen van onderwijs of verrichten van enige arbeid, en het contact met de buitenwereld is beperkt tot 2 uur per week. Met enige regelmaat gaan mensen in vreemdelingenbewaring uit protest tegen hun behandeling in hongerstaking. Mogelijk dat berichten over hongerstakers die zonder goede medische redenen in isoleercellen werden opgesloten de overheid huiverig maakt om beeldmateriaal hierover naar buiten te brengen over dit soort detentieomstandigheden.

 

Juist omdat er nog zo weinig over is geschreven en verteld door de media dienen de foto reportages van fotograaf Robert Glas het maatschappelijk debat. Begin 2014 diende hij daarom een verzoek in bij de persvoorlichter van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Eind april werd hem verteld dat de Staat hier geen medewerking aan wilde verlenen.

 

Nadat de fotograaf een kort geding had aangespannen bood de Staat hem een contract aan, met behalve de passages hierboven ook een geheimhoudingsclausule en een schadevergoedingsclausule. Glas tekende dit met tegenzin zodat de publicatie in Vrij Nederland door kon gaan. In januari 2015 is het kort geding afgewezen. Hiertegen is hoger beroep ingesteld. In deze zaak loopt ook nog een bodemprocedure[1].

 

Waarom wil de Nederlandse Staat publicatie van deze foto’s controleren? Uit de processtukken blijkt dat de Staat stelt:

De voorwaarden (namelijk de voorafgaande toestemming) vormen geen belemmering voor de vrijheid van nieuwsgaring of meningsuiting, maar vloeien voort uit de bescherming van algemene belangen, zoals het belang van feitelijk juiste voorlichting van het publiek over een maatschappelijk verschijnsel, te weten de vreemdelingenbewaring en de privacy van de bewoners en medewerkers van de centra.

 

Ofwel: De Staat heeft een taak de verspreiding van fotomateriaal preventief te controleren en aan voorafgaande toestemming te onderwerpen zodat de publieke opinie geen feitelijk onjuiste voorlichting krijgt.

 

In Nederland kennen wij het grondrecht van persvrijheid. Persvrijheid is opgenomen in artikel 7 van onze Grondwet:

 

 

Artikel 7

1.Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.

2.De wet stelt regels omtrent radio en televisie. Er is geen voorafgaand toezicht op de inhoud van een radio- of televisieuitzending.

3.Voor het openbaren van gedachten of gevoelens door andere dan in de voorgaande leden genoemde middelen heeft niemand voorafgaand verlof nodig wegens de inhoud daarvan, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. De wet kan het geven van vertoningen toegankelijk voor personen jonger dan zestien jaar regelen ter bescherming van de goede zeden.

4.De voorgaande leden zijn niet van toepassing op het maken van handelsreclame.

 

Het stellen van voorwaarden aan het publiceren van de foto’s (die immers voor de eerste rapportage voor Vrij Nederland al zijn goedgekeurd) is een vorm van censuur. Dat is niet alleen in strijd met artikel 7 Grondwet, maar ook met artikel 10 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten.

 

De overheid heeft het monopolie van het gevangeniswezen. Zij heeft daarin een machtspositie; teken het contract of wij houden de deuren gesloten. Maar uit artikel 7 van de Grondwet blijkt dat er geen voorwaarden mogen worden gesteld aan publicaties. Is de overheid van mening dat de gepubliceerde foto’s onrechtmatig zijn dan dient de overheid achteraf middels een juridische procedure rectificatie te eisen

 

Vreemd is dat de foto’s eigenlijk alleen maar plekken laten zien en geen mensen en wat voor soort onjuiste informatie kunnen die foto’s dan bevatten? Wat ook gek is, is dat Hollandse Hoogte – een fotobureau met een databank vol foto’s die door onder andere journalisten kunnen worden gebruikt – beschikt over veel foto’s van cellen die zonder toestemming van de overheid kunnen worden gepubliceerd. Waarom dient fotograaf Robert Glas dan wel keer op keer toestemming te vragen?

 

Journalisten zonder Grenzen, Amnesty International en de Nederlandse Vereniging van Journalisten zijn op zijn zachtst gezegd erg verontwaardigd over deze hoogst ongebruikelijke werkwijze van de Staat en de uitspraak van de kortgeding rechter.

 

Zowel Robert Glas als diens advocaat mr. dr. F.W. Verbaas zijn van mening dat de uitspraak van de kortgeding rechter geen stand kan houden en verwachten dat het recht op persvrijheid door de hoger beroepsrechter en de rechter in de bodemprocedure alsnog zal worden gehandhaafd.

 

(uitspraak volgt op 19 januari 2016)

 

Mocht u nog vragen hebben, neemt u dan vooral contact met mij op via: berg@colletalkmaar.com of telefonisch: 06 30 80 20 75.

  • Foto via de website van de beeldbank van Dienst Justitiële Inrichtingen

[1] Een bodemprocedure is een juridische procedure waarin het geschil definitief beslecht wordt, in tegenstelling tot een kort geding of een voorlopige voorziening, deze procedures zijn gericht op het bieden van een tijdelijke maatregel totdat er op de bodemprocedure is beslist.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *